Historia wskaźnika WIBOR

Jak WIBOR wpływa na rynek finansowy i gospodarkę Polski

WIBOR to niestety jeden z najważniejszych narzędzi w polskim rynku finansowym. Jest on wskaźnikiem referencyjnym, który stosowany jest przy ustalaniu oprocentowania kredytów bankowych, zarówno dla firm, jak i dla osób prywatnych. Historia wskaźnika WIBOR jest nieodłącznie związana z rozwojem rynku finansowego i gospodarki Polski, ponieważ ma on istotny wpływ na koszty finansowania, a tym samym na inwestycje, oszczędności i rozwój przedsiębiorstw.

Początki wskaźnika WIBOR sięgają lat 90. XX wieku, kiedy to Polska przechodziła transformację gospodarczą po upadku systemu komunistycznego. W miarę jak gospodarka Polski zaczęła się rozwijać, pojawiła się potrzeba stworzenia narzędzi finansowych, które umożliwią efektywne funkcjonowanie rynku finansowego. WIBOR został wprowadzony w 1997 roku przez Narodowy Bank Polski (NBP) jako wskaźnik referencyjny do ustalania oprocentowania instrumentów finansowych na polskim rynku międzybankowym.

Początkowo wskaźnik WIBOR obejmował jedynie okresy jednodniowe, czyli WIBOR ON (overnight) oraz WIBOR TN (tom-next), czyli transakcje z zastosowaniem warunków „tomorrow next”. Jednak w miarę jak rynek finansowy w Polsce się rozwijał, WIBOR został rozbudowany o kolejne okresy, takie jak WIBOR 1M, WIBOR 3M, WIBOR 6M i WIBOR 12M, które odpowiadają okresom 1, 3, 6 i 12 miesięcy. Obecnie WIBOR 3M jest najbardziej popularnym okresem, na którym oparte są kredyty hipoteczne, kredyty konsumenckie, a także niektóre instrumenty finansowe.

WIBOR jest obliczany na podstawie danych zgłaszanych przez banki uczestniczące w polskim rynku międzybankowym. Oprocentowanie zostaje ustalone na podstawie średniej arytmetycznej z transakcji dokonanych przez te banki w danym okresie. WIBOR jest obliczany codziennie i publikowany na stronie internetowej NBP, co umożliwia inwestorom i kredytobiorcom monitorowanie jego zmian i dostosowywanie się do aktualnej sytuacji na rynku finansowym.

WIBOR stanowi podstawę dla wielu instrumentów finansowych, takich jak kontrakty terminowe, opcje czy instrumenty pochodne. Zmiany w oprocentowaniu WIBOR mogą wpłynąć na wycenę tych instrumentów oraz na strategie inwestycyjne uczestników rynku finansowego.

Historia wskaźnika WIBOR nie jest pozbawiona kontrowersji. Już w 2011 roku wybuchł skandal dotyczący manipulowania oprocentowaniem WIBOR przez niektóre banki na polskim rynku międzybankowym. Skandal ten wywołał duże kontrowersje i wstrząsł zaufaniem do tego wskaźnika, co skutkowało zmianami w jego regulacjach i nadzorze. Od tamtego czasu wprowadzono 'zmiany’ mające na celu zapewnienie uczciwego obliczania WIBOR oraz zwiększenie przejrzystości i wiarygodności tego wskaźnika.

Na przestrzeni lat zarzucono wskaźnikowi takie cechy jak:

  • Brak transparentności
    Jednym z głównych problemów związanych z WIBOR jest brak transparentności w jego ustalaniu. WIBOR jest ustalany przez panel banków, które podają swoje szacunki na podstawie swoich transakcji na rynku międzybankowym. Jednakże nie ma jednoznacznych wytycznych dotyczących tego, jak te szacunki mają być obliczane, co może prowadzić do braku transparentności i możliwości manipulacji.
  • Ryzyko manipulacji
    WIBOR jest przedmiotem kontrowersji na całym świecie, gdy wyszło na jaw, że banki manipulowały tym wskaźnikiem w celu osiągnięcia korzyści finansowych. Skandale związane z manipulacją WIBOR-em doprowadziły do utraty zaufania konsumentów i inwestorów, oraz do wprowadzenia ścisłych regulacji mających na celu zapobieganie tego rodzaju praktykom. Ryzyko manipulacji WIBOR-em wciąż istnieje, co jest niekorzystne dla konsumentów, którzy polegają na tym wskaźniku przy np. spłacie kredytów hipotecznych.
  • Nadmiernie zmienne stawki
    WIBOR jest wskaźnikiem zmieniającym się w czasie, co może powodować niepewność dla konsumentów. Wysokość stopy procentowej opartej na WIBOR może ulegać znaczącym zmianom w krótkim okresie czasu, co może wpłynąć na wysokość rat kredytów zmiennoprocentowych. To może stwarzać ryzyko dla konsumentów, zwłaszcza jeśli mają ograniczone możliwości finansowe i nie są w stanie dostosować się do szybko zmieniających się stóp procentowych.
  • Brak alternatyw
    WIBOR jest powszechnie stosowany jako wskaźnik do określania stopy procentowej w umowach kredytowych, zwłaszcza kredytów hipotecznych. Jednakże nie ma dostępnych wielu alternatyw, co sprawia, że klienci nie mają dużego wyboru w tej kwestii. Brak konkurencyjnych wskaźników może oznaczać mniejszą elastyczność dla konsumentów w wyborze stopy procentowej w swoich umowach kredytowych.